Malcolm denkt na: over het voorstel van minister Jambon en een paar andere wereldvreemden

Ze hebben weer eens een nieuw ideetje en ze zijn ervan overtuigd dat hun propagandamachine iedereen ondertussen voldoende heeft geïndoctrineerd of voldoende hersencellen heeft ontfutseld om hiervoor her en der steun te vinden. Volgens minister van Binnenlandse Zaken Jambon zou het voor de veiligheid beter zijn een databank op te richten waarin de vingerafdrukken van alle Belgen worden opgenomen.

Ik zie niet in hoe dat de veiligheid ten goede zou komen, maar dergelijke tegenargumenten laat ik aan anderen over. Ik wil hier twee punten naar voren brengen dat ik tot nu toe nergens heb gelezen. De meeste mensen staren zich met betrekking tot elk voorstel, van wie het ook moge komen, blind op de nadelen die het meest voor de hand liggen. Mogelijke nadelen die zich wat verder in de toekomst situeren, blijven meestal even onzichtbaar als een rationele verklaring voor de zesde staatshervorming of voor de Oosterweelverbinding.

Ten eerste moeten we ons afvragen wie allemaal toegang tot een dergelijke databank zou krijgen. In eerste instantie zou het natuurlijk gaan om de Belgische politie, het Belgisch gerecht en dergelijke afdelingen van de overheid die zich, althans in naam, over justitie en veiligheid ontfermen. De vraag is echter of het daarmee stopt en dan heb ik het niet over eventuele aanvallen van hackers.

De Belgische overheid, zeker met de huidige regerende meerderheid, beschouwt zichzelf als een bondgenoot van de VS. Hoe zeker kunnen wij zijn dat de inhoud van die databank niet automatisch of op eenvoudig verzoek aan de NSA zou worden doorgegeven? De Amerikaanse overheid verzamelt tegenwoordig zo veel gegevens over allerlei mensen in eigen land en daarbuiten dat men alle betrokken ambtenaren en hun onvermijdelijke consultants allemaal naar een therapeut zou moeten sturen om zich voor OCD te laten behandelen. Dit is geen streven naar veiligheid meer. Dit is een dwangneurose.

Ik beschouw de VS helemaal niet als een bevriende natie. De verkiezing van Donald Trump zou de situatie natuurlijk nog verergeren, maar ik hoef zelfs niet naar deze karikatuur te verwijzen. Bush en Obama hebben een monster gecreëerd dat niemand nog onder controle kan houden. Niemand kan mij garanderen dat de inhoud van deze databank veilig zou zijn voor buitenlandse nieuwsgierigheid.

Ten tweede moeten we ons afvragen wat de toekomst ons zal brengen. Nu leven we in een minimalistische interpretatie van de democratische rechtstaat. Het kan echter nog veel erger. Er zijn genoeg voorbeelden van dictaturen en repressieve regimes in het verleden en het heden te vinden om te bewijzen dat een overheid niet noodzakelijk aan de kant van de eigen bevolking staat. Elke maatregel die de overheid nu neemt, moet hier rekening mee houden. Er bestaat zoiets als de armoedetoets, waarbij de effecten van maatregelen op mensen onder de armoedegrens ex ante worden geanalyseerd, en een Brusseltoets, waarbij de effecten op de situatie in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest worden geanalyseerd. Wat mij betreft, mag daar gerust een dictatuurtoets bijkomen, waarbij wordt geanalyseerd in welke mate de nu verzamelde informatie in de toekomst door een niet-democratisch regime zou kunnen worden misbruikt.

Dit is geen geïsoleerde verzuchting van een wantrouwig mens. Er zijn een hoop voorbeelden te vinden die zelden tijdens politieke debatten worden aangehaald. Men zou zich kunnen afvragen waarom hier niet vaker naar wordt verwezen, maar dat zou van enige naïviteit getuigen.

Het tweede amendement op de Amerikaanse grondwet geeft Amerikaanse burgers het recht wapens te hebben. Dit amendement slaat niet enkel op het recht zich te beschermen tegen inbrekers, moordenaars of de wilde dieren waarmee toentertijd nog veel plattelandsmensen werden geconfronteerd. Het slaat ook op het recht van de burger in opstand te komen tegen een repressieve regering die de grondwet naast zich neerlegt en de bevolking onderdrukt.

De Griekse grondwet bevat sinds de val het kolonelsregime een artikel 120. Dit artikel luidt als volgt: “De naleving van de grondwet is toevertrouwd aan het patriottisme van de Grieken, die het recht en de plicht hebben zich met alle mogelijke middelen te verzetten tegen iedereen die de grondwet op een gewelddadige wijze wil afschaffen.”

De Duitse grondwet bevat een artikel 20 dat elke Duitser het recht geeft zich met geweld tegen een ongrondwettelijke tirannie te verzetten indien alle andere middelen hebben gefaald.

Dit zijn maar enkele voorbeelden. Ik ben er helemaal niet zeker van dat het democratisch experiment nog lang zal duren. Tijdens de recentste eeuwen is dit systeem her en der ingevoerd, maar als men naar heel de menselijke geschiedenis kijkt, blijken dit slechts enkele uitzonderingen op de algemene regel van de autoritaire repressie te zijn. De democratie is geen natuurwet. Als het ooit nodig wordt zich tegen een dictatuur te verzetten, bezorg ik die verzetsstrijders liever niet de handicap van een databank vol vingerafdrukken.

Wereldvreemde sukkels als Hans Bonte zien de gevaren niet. Ik vraag me af welke hedendaagse politicus wel nog op langere termijn dan de volgende begroting of de volgende uitzending van De Zevende Dag denkt.

Add new comment

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.